سیستان نگاه – بررسی عوامل خشکسالی در منطقه سیستان

۲۰ مهر ۱۳۹۶ خبری

به گزارش سیستان نگاه به نقل از  ندای هیرمند؛ طهورا سیستانی فعال محیط زیست و فضای مجازی طی یادداشتی نوشت: بارندگی در منطقه سیستان از میزان بالایی برخوردار نیست،علاوه بر فراوانی این فاکتور نوسانات شدید آن سبب ایجاد فضای نا مطمئن در بخش های کشاورزی و سایر مصارف آب می گرددآمار بارندگی سالیانه ایستگاه زهک و زابل نوسانات باراندگی بین(۸۳-۷۲)تا ۱۳۰ میلی متر را ثبت کرده است.به طوری که متوسط بارندگی در منطقه ۱۹/۵۹ می باشد.

منطقه سیستان یکی از باد خیز ترین  ترین بیابانهای دنیاست(راشکی،۱۳۸۹)همچنینخاک منطقه سیتان از نظر ماده آلی و رس و رطوبت در سترس گیاه فقیر و از پایداری کم و ساختمان نامناسیبی برخوردار است.اندازه گیری بادبردگی و فرسایش پذیری بادی خاک مشخص ساخت که خاک منطقه مورد دارای سرعت آستانه فرسایش بادی متغییر و فرسایش پذیری بادی کم تا بسیار شدید است.بافت سبک و ساختمان ناپایدار از عوامل اساسی افزایش فرسایش پذیری بادی خاک در منطقه  مورد مطالعه هستند. بیشترین عامل تاثیر گذار در بالا بودن شدت فرسایش در درجه اول خشکی محیط سپس فرسایش پذیر بودن خاک و فقر پوشش گیاهی است.(مطالعات مهندسین مشاور جامع ایران (۱۳۸۳) مدیریت نادرست در عرصه منابع طبیعی بر افزایش این پدیده تأثیر زیادي داشته است.

فرسایش بادي معمولاً در اثر عدم اعمال مدیریت معقول روي منابع خاك و سرزمین مانند تشدید عملیات زراعی می باشد.

توده های هوایی که منطقه را تحت تاثیر قرار می دهند در زمستان از سیبری و جریانات مدیترانه ای و اطلس شمالی است.مهمترین بادهای سیستان شامل بادهای ۱۲۰ روزه ،باد گاوکش،و قوسی می باشد که به ترتیب از اواخر اردیبهشت تا اواخر شهریور،زمستان و آذر ماه می وزندجهت بادهای غالب و فرساینده ی منطقه سیستان بین شمال و تا شمال غرب و عمدتاً۳۳۰ تا۳۵۰ درجه و گاهی ۳۰۰ تا۳۶۰ درجه نیز قابل مشاهده می باشد

یکی از موضاعات مهم در میزان فرسایش بادی و هدرفت خاک فاکتورهای مربوط به پوشش گیاهی در سطح خاک می باشد.گیاهان مشاهده شده در منطقه مورد مطالعه اغلب از خانواده های اسفناجیان اویارسلام و گونه های درختجه ای گز می باشد (مهندسین مشاور جامع ایراتن(۱۳۹۴)مثل تیپ شور گز-گز نی –بونو(بونی)(که در بستر دریاچه هامون هست

پدیده خشکسالی دشت سیستان از سال ۱۳۷۶ با کاهش میزان باراندگی نسبت به متوسط دراز مدت سبب کاهش رطوبت،افزایش تبخیر و به طبع آن اثر گذارتر شدن بادهای ۱۲۰ روزه در رابطه با فرسایش بادی شده است.

خشکسالی های مداوم چند سال اخیر سبب شده که مناطق بیابانی در سطح تمامی کشورهای یاد شده، افزایش یافته و پدیده گرد و غبار با شدت و تداوم بیشتری ظاهر گردد که در این میان دخالت عوامل محیطی نیز موجب گسترش وسیع آن گردیده است. به طوری که در اکثر کشورهای خاورمیانه به ویژه ایران، گرد و غبار به پدیده ای مخاطره آمیز و آلاینده تبدیل شده است.

ایران در منطقهاي قرار دارد که متوسط دریافت بارش سالانه آن تا قبل از خشکسالی اخیر به حدود ۲۵۰ میلیمتر در سال میرسید. در حال حاضر میزان متوسط بارندگی ایران در حد ۲۳۶ میلیمتر گزارش شده است که این میزان تقریباً یک سوم میانگین جهانی ( ۸۶۰ میلیمتر) و ۳۵ درصد متوسط بارندگی آسیا ( ۷۳۲ میلیمتر) و نیز پتانسیل میزان تبخیر و تعرق آن حدود سه برابر میانگین جهانی است. بر این اساس کل دریافت سالانه بر اساس متوسط دراز مدت با احتساب آمار ۲۰ سال اخیر به میزان ۴۳۰ میلیارد متر مکعب رسیده است. بررسی آمار ۴۵ ساله نشان در حالیکه در یک تر سالی در دهه ۵۰ ، کل دریافت بارش به حدود ۵۸۰ میلیارد متر مکعب نیز رسیده است. ملاحظه میگردد که تناوب تر سالی و خشکسالی در ایران یک پدیده کاملا طبیعی و از خصوصیات اقلیم این منطقه است. متاسفانه در ۲۳ سال اخیر میزان دریافت بارش سالانه در کشور به شدت کاهش پیدا کرده به طوريکه در ۱۵ سال اخیر دریافت کل بارش تقریبا در در حد سطح متوسط بوده است. متاسفانه دربین ۱۵ سال آبی اخیر ۸ سال کشور کمتر از متوسط دراز مدت بارش دریافت کرده، این درحالی است که در ۷ سال بقیه هم میزان بارش در اغلب سالها افزایش چشمگیري بالاتر از سطح متوسط نداشته است. طبیعی است که این میزان کاهش در طول یک بازه دراز مدت، اثرات مستقیم و غیر مستقیمی بر شرایط زمینی دارد که تشدید طوفانهاي گرد و غبار را به دنبال داشته است.

منطقه سیستان جزئی از آبریز رودخانه هیرمند به شمار می رود.این حوزه در بخش میانی مرزهای شرقی ایران و در مجاورت کشورهای افغانستان و پاکستان قرار گرفته است.در داخل این حوزه کلیه رودخانه ها به سمت هامون پوزک،صابری و هیرمند جریان یافته و سپس به شوره زار کوه زرده در خاک افغانستان تخلیه می شوندتنها منبع تامین کننده آب منطقه مورد مطالعه آب ورودی رودخانه هیرمند به طولی حدود ۱۰۵۰ کیلومتر از کوه های هندوکش در افغانستان تامین که عمدتا در خاک افغانستان جریان داشته و حوضه ی آبخیز وسیعی را شامل می شود.

همانطور که اشاره گردید شرایط اقلیمی ایران داراي خصوصیات ویژه اي است که از دیرباز خشکسالیهاي دورهاي در آن اتفاق میافتاده است برخی از این خشکسالی ها داراي چنان شدتی بودند که در تاریخ به عنوان یک بلاي عظیم ثبت شده است.

انتهای پیام / 

دانلود آهنگ مسعود صادقلو ما به هم میایم